از تأمین ارز تا ساخت نیروگاه؛ جزئیات مرحله دوم افزایش سرمایه «سولار

به گزارش خبرنگار مهر، توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر در شرایطی به یکی از محورهای اصلی سرمایه‌گذاری در صنعت برق کشور تبدیل شده است که ناترازی انرژی، افزایش تقاضای برق و محدودیت‌های تأمین برق صنایع، ضرورت ورود سرمایه‌های غیردولتی به این حوزه را بیش از گذشته نمایان کرده است. در این میان، استفاده از ظرفیت بازار سرمایه برای تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی، یکی از روش‌هایی است که می‌تواند امکان مشارکت سرمایه‌گذاران در احداث نیروگاه‌های جدید را فراهم کند.

صندوق پروژه نیروگاه خورشیدی راهبرد انرژی فردا با نماد «سولار» در همین چارچوب و با هدف تأمین مالی احداث دو نیروگاه خورشیدی در مناطق خاش و میرجاوه استان سیستان و بلوچستان تشکیل شده است. این صندوق که به‌عنوان نخستین صندوق پروژه خورشیدی بازار سرمایه معرفی شده، اجرای دو نیروگاه با ظرفیت اسمی ۲۰ مگاوات در هر منطقه و در مجموع ۴۰ مگاوات را در دستور کار دارد.

پذیره‌نویسی اولیه این صندوق از ۳۰ خردادماه ۱۴۰۵ آغاز شد و معاملات واحدهای آن نیز از ۱۰ مردادماه همان سال در بازار سرمایه شروع شد. در مرحله نخست تأمین مالی، هزار میلیارد تومان از طریق پذیره‌نویسی جذب شد و اکنون صندوق درصدد است با اجرای مرحله دوم افزایش سرمایه به ارزش ۲ هزار میلیارد تومان، منابع موردنیاز برای تکمیل پروژه‌ها و ورود نیروگاه‌ها به مرحله بهره‌برداری را تأمین کند.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در این نشست، مجموع تأمین مالی پیش‌بینی‌شده برای اجرای دو نیروگاه ۴۰ مگاواتی به سه هزار میلیارد تومان می‌رسد که هزار میلیارد تومان آن در مرحله نخست تأمین شده و دو هزار میلیارد تومان دیگر قرار است در مرحله دوم افزایش سرمایه جذب شود. زمان اعلام‌شده برای آغاز پذیره‌نویسی مرحله دوم نیز روز یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵ است.

از مهم‌ترین ویژگی‌های اقتصادی این پروژه‌ها، قرار گرفتن در مناطق شمالی استان سیستان و بلوچستان، برخورداری از ظرفیت مناسب تابش خورشید، استفاده از تجهیزات وارداتی و داخلی و بهره‌مندی از معافیت‌های مالیاتی مناطق کمترتوسعه‌یافته عنوان شده است. طبق توضیحات ارائه‌شده، نیروگاه‌های موردنظر با استفاده از پنل‌های خورشیدی برند GCL و اینورترهای Sineng احداث می‌شوند.

همچنین در معرفی صندوق، نرخ بازده داخلی پیش‌بینی‌شده برای سرمایه‌گذاری در محدوده ۵۵ تا ۶۰ درصد اعلام شده است. معافیت صنایع از محدودیت‌های مدیریت بار برق، تأمین بخشی از تجهیزات با ارز تخصیصی ۱۵۶ هزار تومانی و پیشرفت اجرایی پروژه‌ها فراتر از برنامه زمان‌بندی نیز از دیگر مواردی است که به‌عنوان مزیت‌های سرمایه‌گذاری در سولار مطرح شده است.

وضعیت پیشرفت فیزیکی دو نیروگاه

بر اساس گزارش رسمی ناظر فنی که در نشست ارائه شد، نیروگاه خورشیدی ۲۰ مگاواتی میرجاوه به پیشرفت فیزیکی ۳۷.۲۸ درصد رسیده و ۷.۳۵ درصد از برنامه زمان‌بندی جلوتر است. موعد پیش‌بینی‌شده برای بهره‌برداری تجاری این نیروگاه در اطلاعات ارائه‌شده، خردادماه ۱۴۰۶ اعلام شده است.

نیروگاه خورشیدی خاش نیز با ظرفیت ۲۰ مگاوات، پیشرفت فیزیکی ۵.۳۸ درصدی دارد و میزان پیشرفت آن نسبت به برنامه زمان‌بندی ۲.۲۵ درصد جلوتر گزارش شده است. موعد بهره‌برداری تجاری این نیروگاه در جدول ارائه‌شده شهریورماه ۱۴۰۶ عنوان شده است.

با این حال، در توضیحات شفاهی مدیران صندوق درباره زمان بهره‌برداری نیروگاه خاش، مردادماه ۱۴۰۶ نیز به‌عنوان زمان پیش‌بینی‌شده مطرح شد که در ادامه این گزارش به جزئیات اظهارات مدیران درباره زمان‌بندی پروژه‌ها اشاره می‌شود.

در نشست خبری افزایش سرمایه صندوق سولار، رحمان بابازاده، مؤسس و رئیس هیئت‌مدیره گروه مالی فارابی، وحید حسن‌پور، مدیرعامل سبدگردان فارابی و حسین نراقی، رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار، درباره دلایل ورود به حوزه نیروگاه‌های خورشیدی، ساختار صندوق پروژه، نحوه تأمین مالی، میزان بازدهی مورد انتظار، وضعیت تجهیزات و ارز تخصیصی، روند اجرای نیروگاه‌ها، معافیت‌های مالیاتی و امکان صادرات برق توضیحاتی ارائه کردند.

بابازاده: سرمایه‌گذاری در حوزه برق به دلیل رشد تقاضا و کوتاه بودن دوره بازگشت سرمایه جذاب است

رحمان بابازاده، مؤسس و رئیس هیئت‌مدیره گروه مالی فارابی، در این نشست با اشاره به مشارکت خود گروه مالی فارابی در پروژه نیروگاه خورشیدی سولار، اظهار کرد: گروه مالی فارابی به‌عنوان یکی از مجموعه‌های حاضر در این پروژه، تصمیم گرفته است خود نیز در آن سرمایه‌گذاری کند. به گفته وی، چند دلیل اصلی موجب شده است این مجموعه با انگیزه بیشتری وارد پروژه شود و سایر سرمایه‌گذاران را نیز به مشارکت در آن تشویق کند.

بابازاده با بیان اینکه حوزه انرژی و به‌ویژه صنعت برق از حوزه‌های جذاب سرمایه‌گذاری در ایران و جهان محسوب می‌شود، گفت: در شرایط فعلی، صنعت برق در سطح جهانی به دلیل افزایش مصرف انرژی ناشی از توسعه هوش مصنوعی (AI) با تقاضای بسیار زیادی مواجه شده است و به‌طور کلی کمبود انرژی در این حوزه وجود دارد.

وی ادامه داد: در ایران نیز این موضوع از دو جهت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ نخست، کسری برق موجود در کشور و دوم، نیاز به رشد اقتصادی برای جبران عقب‌ماندگی‌های دهه‌های گذشته. اگر قرار باشد رشد اقتصادی موردنیاز کشور محقق شود، به‌طور طبیعی میزان تقاضای برق افزایش پیدا می‌کند و به اعتقاد من، کسری موجود در این حوزه نیز می‌تواند چند برابر شود.

رئیس هیئت‌مدیره گروه مالی فارابی با اشاره به تأثیر افزایش تقاضا بر جذابیت اقتصادی سرمایه‌گذاری در صنعت برق افزود: زمانی که تقاضا در یک بازار بالا باشد، طبیعتاً قیمت نیز جذاب‌تر می‌شود. در این میان، دولت نیز اقدامات حمایتی مناسبی انجام داده است تا جذابیت سرمایه‌گذاری در این حوزه حفظ شود و سرمایه‌گذاران بتوانند فعالیت خود را در این بخش ادامه دهند. در حال حاضر نیز بسیاری از پروژه‌های مرتبط با این حوزه با استقبال قابل‌توجهی مواجه شده‌اند.

بابازاده با اشاره به چشم‌انداز بلندمدت بازار برق تصریح کرد: به نظر نمی‌رسد بازار مصرف برق، به‌ویژه در ایران، حتی در چند دهه آینده متوقف شود. از سوی دیگر، فاصله زمانی میان سرمایه‌گذاری و رسیدن به بازدهی و اصطلاحاً بازگشت پول در این پروژه‌ها نسبتاً کوتاه است.

وی در تشریح این موضوع گفت: در بسیاری از کارخانه‌ها و پروژه‌های اقتصادی، معمولاً دو تا سه سال زمان لازم است تا نخستین محصول تولید و وارد بازار شود، اما در پروژه‌های نیروگاهی موردنظر، این دوره معمولاً حدود یک سال است. بنابراین، فاصله میان آغاز سرمایه‌گذاری و رسیدن به مرحله تولید و درآمدزایی در این پروژه‌ها کوتاه‌تر از بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی دیگر است.

معافیت مالیاتی ۱۳ ساله و مسئولیت اجتماعی سرمایه‌گذاری در مناطق محروم

مؤسس گروه مالی فارابی یکی دیگر از دلایل جذابیت سرمایه‌گذاری در صندوق سولار را محل اجرای پروژه‌ها عنوان کرد و گفت: خوشبختانه این پروژه‌ها در یکی از استان‌های محروم کشور اجرا می‌شوند و سرمایه‌گذاری در آن‌ها علاوه بر برخورداری از منافع اقتصادی، می‌تواند مصداقی از ایفای مسئولیت اجتماعی و حمایت از مناطق کمترتوسعه‌یافته باشد.

بابازاده با اشاره به اینکه سرمایه‌گذاری در این مناطق از مشوق‌های مالیاتی نیز برخوردار است، اظهار کرد: سرمایه‌گذاران علاوه بر مشارکت در توسعه زیرساخت‌های یک استان محروم، از معافیت مالیاتی برخوردار می‌شوند که این معافیت حداقل برای ۱۳ سال ادامه خواهد داشت.

وی افزود: به این ترتیب، سرمایه‌گذاری در پروژه‌های مذکور از یک سو بازده اقتصادی دارد و از سوی دیگر، به توسعه مناطق محروم کمک می‌کند و در نهایت نیز معافیت مالیاتی به‌عنوان مشوقی برای سرمایه‌گذاران در نظر گرفته شده است.

تداوم سیاست‌های حمایتی دولت از سرمایه‌گذاری در صنعت برق

رئیس هیئت‌مدیره گروه مالی فارابی با اشاره به نقش سیاست‌گذاری دولت در توسعه سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با صنعت برق گفت: دولت همچنان در حال مقررات‌گذاری و تدوین ضوابطی است که بتواند از این نوع سرمایه‌گذاری‌ها حمایت کند و زمینه استمرار ورود سرمایه به پروژه‌های تولید برق را فراهم آورد.

وی در ادامه به تعهدات شرکت‌ها برای سرمایه‌گذاری در حوزه برق اشاره کرد و افزود: موضوع کسری مربوط به شرکت‌ها و تعهداتی که باید در حوزه برق برای سرمایه‌گذاری انجام دهند نیز مطرح است. ظاهراً قوانین مربوط به این موضوع در حال تدوین است یا در آینده به تصویب خواهد رسید تا شرکت‌ها بتوانند از طریق سرمایه‌گذاری در چنین صندوق‌ها و پروژه‌هایی، تعهدات خود را عملیاتی کنند.

بابازاده تأکید کرد: اگر این امکان از طریق مقررات جدید فراهم شود، شرکت‌ها می‌توانند بخشی از تعهدات خود را با مشارکت در پروژه‌های نیروگاهی و سرمایه‌گذاری در این مجموعه‌ها انجام دهند. چنین اتفاقی نیز در نهایت جذابیت پروژه‌هایی مانند سولار را برای سرمایه‌گذاران افزایش خواهد داد.

وی با تأکید بر اینکه گروه مالی فارابی خود نیز در این پروژه مشارکت دارد، مجموعه عوامل مربوط به رشد تقاضای برق، چشم‌انداز بلندمدت مصرف، کوتاه بودن فاصله سرمایه‌گذاری تا آغاز درآمدزایی، مشوق‌های مالیاتی، قرار گرفتن نیروگاه‌ها در مناطق محروم و سیاست‌های حمایتی دولت را از دلایل اصلی ورود این گروه مالی به پروژه سولار و تشویق سایر سرمایه‌گذاران به مشارکت در آن برشمرد.

حسن‌پور: صندوق سولار پس از افزایش سرمایه، بدون نیاز به طی مجدد مراحل تأسیس بازگشایی می‌شود

وحید حسن‌پور، مدیرعامل سبدگردان فارابی، در ادامه این نشست خبری به تشریح ساختار صندوق پروژه، تفاوت آن با سایر صندوق‌های سرمایه‌گذاری، نحوه تأمین مالی پروژه‌ها، پیش‌بینی بازدهی و سازوکار نقدشوندگی واحدهای سرمایه‌گذاری پرداخت.

وی در ابتدا درباره تفاوت صندوق پروژه با سایر صندوق‌های سرمایه‌گذاری توضیح داد: صندوق پروژه یک تفاوت عمده و اساسی با سایر صندوق‌ها دارد و آن اینکه از نوع صندوق‌های بسته یا Closed-End Fund است.

حسن‌پور افزود: در این صندوق‌ها، فرآیند افزایش سرمایه مشابه شرکت‌ها انجام می‌شود. ابتدا یک پروژه تعریف می‌شود، سپس نیاز مالی و مخارج موردنیاز آن برآورد می‌شود و منابع مالی جذب‌شده در جریان عملیات اجرایی پروژه هزینه خواهد شد تا در نهایت پروژه به اتمام برسد.

مدیرعامل سبدگردان فارابی ادامه داد: پس از تکمیل پروژه، شرکت پروژه که زیرمجموعه صندوق پروژه قرار دارد، مطابق اساسنامه قابلیت پذیرش در بورس را خواهد داشت. بر اساس طرح امکان‌سنجی صندوق نیز در نهایت مسیر پذیرش در بورس‌ها پیش‌بینی شده است که برای این پروژه، بورس تهران انتخاب شده است.

وی با بیان اینکه سایر ویژگی‌های صندوق پروژه در موارد مختلف مشابه دیگر صندوق‌هاست، تصریح کرد: یکی دیگر از نکات مهم این ساختار آن است که صندوق پروژه واحد ممتاز ندارد و تمام واحدهای آن از نوع عادی هستند.

مبنای پیش‌بینی بازدهی صندوق سولار

حسن‌پور در ادامه درباره مبنای محاسبه بازدهی مورد انتظار صندوق گفت: گزارش امکان‌سنجی پروژه در سامانه کدال منتشر شده و سرمایه‌گذاران می‌توانند برای بررسی پیش‌بینی‌های مالی و بازدهی مورد انتظار به این گزارش مراجعه کنند.

وی با اشاره به روند مصرف برق در کشور اظهار کرد: روند مصرف برق در ایران صعودی است و کسری انرژی در دوره‌های اوج مصرف نیز افزایش پیدا می‌کند. نتیجه این وضعیت را می‌توان در قیمت برق معامله‌شده در بورس انرژی مشاهده کرد؛ به‌ویژه در تابلوی برق سبز و برق قطع‌نشدنی که قیمت‌ها در حال حاضر به حدود ۱۳ تا ۱۴ هزار تومان رسیده است، در حالی که هنوز در فصل پرمصرف برق قرار نداریم.

مدیرعامل سبدگردان فارابی ادامه داد: با توجه به اتفاقات اخیر و شرایط بازار برق، می‌توان انتظار داشت قیمت برق همچنان در سطح قابل‌توجهی قرار داشته باشد. از سوی دیگر، بهای تمام‌شده پروژه نیز با توجه به تخصیص ارز انجام‌شده، تا حد زیادی قابل پیش‌بینی است و با یک محاسبه ساده می‌توان بازدهی پروژه را برآورد کرد.

وی افزود: نکته مهم دیگر این است که درآمد پروژه با نرخ ارز سامانه‌ای مرتبط خواهد بود و با توجه به روندی که برای افزایش نرخ ارز پیش‌بینی می‌شود، بازدهی سرمایه‌گذاری نیز تا حد زیادی قابلیت پیش‌بینی دارد.

حسن‌پور با تأکید بر اینکه مبنای محاسبات مالی پروژه در گزارش امکان‌سنجی مشخص شده است، اظهار کرد: سرمایه‌گذاران می‌توانند با مراجعه به اطلاعات منتشرشده در کدال، جزئیات مربوط به محاسبات و پیش‌بینی‌های مالی را بررسی کنند.

تفاوت مرحله دوم افزایش سرمایه با پذیره‌نویسی اولیه

مدیرعامل سبدگردان فارابی در بخش دیگری از سخنان خود به تفاوت فرآیند فعلی افزایش سرمایه با مرحله نخست پذیره‌نویسی صندوق اشاره کرد و گفت: تفاوتی که در زمان پذیره‌نویسی اولیه صندوق با شرایط فعلی وجود دارد، این است که اکنون دیگر فرآیند تأسیس مجدد صندوق انجام نمی‌شود و عملاً پس از گذشت حدود سه تا چهار روز از پایان پذیره‌نویسی و انجام افزایش سرمایه، نماد باز خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه راه‌اندازی ابزارهای مالی جدید در بازار سرمایه معمولاً با فرآیندهای زمان‌بر همراه است، توضیح داد: هر ابزار جدیدی که وارد بازار سرمایه می‌شود، به‌طور طبیعی ممکن است به زمان بیشتری برای اجرا نیاز داشته باشد. حدود ۱۰ سال پیش نیز نخستین صندوق پروژه در بازار سرمایه راه‌اندازی شد، اما آن صندوق به دلیل مدلی که برای آن تعریف شده بود، چندان موفق نبود.

حسن‌پور ادامه داد: ما در صندوق سولار تلاش کردیم مدل جدیدی را پیشنهاد دهیم و آن را در پروژه‌ای به کار بگیریم که از یک سو نسبتاً زودبازده باشد و از سوی دیگر، زمان اجرای محدودتر و بازدهی بالاتری برای آن پیش‌بینی شود. همین ویژگی‌ها باعث شد استفاده از ساختار صندوق پروژه را برای تأمین مالی این طرح انتخاب کنیم.

وی درباره تفاوت شرکت پروژه با صندوق پروژه نیز گفت: در ساختار شرکت پروژه، الزاماتی درباره میزان پیشرفت پروژه وجود دارد و باید درصد مشخصی از پیشرفت حاصل شده باشد، اما در مدل صندوق پروژه چنین الزامی وجود ندارد و ما توانستیم از نقطه صفر کار را آغاز کنیم.

مدیرعامل سبدگردان فارابی افزود: در این مدل، سرمایه‌گذاران از همان نقطه آغاز در پروژه مشارکت می‌کنند و متناسب با ساختار تعریف‌شده، ریسک و بازده سرمایه‌گذاری را می‌پذیرند. با توجه به مدل پیش‌بینی‌شده و نوع طرح، ارزیابی ما این بود که نسبت ریسک به بازده پروژه برای سرمایه‌گذاران مناسب است.

چرا پیشرفت فیزیکی پروژه به معنای تولید متناسب برق نیست؟

حسن‌پور در پاسخ به پرسشی درباره میزان پیشرفت فیزیکی نیروگاه‌ها و ارتباط آن با تولید برق توضیح داد: مدل اجرای این پروژه‌ها با پروژه‌هایی مانند احداث خط تولید یک کارخانه تفاوت دارد. در پروژه‌های صنعتی ممکن است بتوان بر اساس میزان پیشرفت یک خط تولید، درباره ظرفیت تولید آن قضاوت کرد، اما در نیروگاه خورشیدی چنین رابطه مستقیمی وجود ندارد.

وی ادامه داد: اجرای این نیروگاه‌ها شامل بخش‌هایی مانند زیرسازی، اجرای زیرساخت‌ها، نصب سازه‌ها و سپس نصب تجهیزات است و نمی‌توان گفت اگر پروژه ۲۰ درصد پیشرفت داشته باشد، به همان نسبت ۲۰ درصد برق تولید می‌کند.

مدیرعامل سبدگردان فارابی تأکید کرد: در این پروژه‌ها اتصال به شبکه برق در مرحله پایانی انجام می‌شود و تا زمانی که این اتصال برقرار نشود، امکان بهره‌برداری و تولید برق به شکل موردنظر فراهم نخواهد شد.

تأمین تجهیزات اصلی با منابع مرحله نخست و کاهش ریسک واردات

حسن‌پور در پاسخ به پرسشی درباره هزینه‌های پروژه و نحوه استفاده از منابع جذب‌شده در مرحله نخست پذیره‌نویسی گفت: تمام منابعی که در مرحله اول جذب شد، با توجه به ثبت سفارش به‌موقعی که برای هر دو پروژه انجام شده بود، به تأمین تجهیزات موردنیاز اختصاص پیدا کرد.

وی توضیح داد: برای اجرای هر دو نیروگاه، تجهیزات وارداتی موردنیاز شامل پنل‌های خورشیدی، اینورترها و تجهیزات مرتبط با بخش‌های اصلی نیروگاه بود. منابع هزار میلیارد تومانی مرحله نخست برای تأمین این نیازها مورد استفاده قرار گرفت.

مدیرعامل سبدگردان فارابی افزود: سایر نیازهای پروژه از محل تولیدات داخلی تأمین خواهد شد و به همین دلیل، در ادامه اجرای طرح با ریسک واردات تجهیزات مشابه مرحله نخست مواجه نخواهیم بود.

وی همچنین درباره ترکیب سهامداران و مؤسسان صندوق اظهار کرد: اطلاعات مربوط به سهامداران هم در تابلوی معاملاتی و هم در سامانه کدال قابل مشاهده است. گروه مالی فارابی، مجموعه راهبرد آریا و مجموعه مادیران از مؤسسان صندوق بوده‌اند و در ادامه و در جریان پذیره‌نویسی عمومی، مجموعه‌هایی از جمله بیمه ایران و ترنج نیز به جمع سرمایه‌گذاران اضافه شدند.

امکان تکرار الگوی صندوق سولار و پیشنهاد ایجاد صندوق چندپروژه‌ای

حسن‌پور با اشاره به اینکه مدل تأمین مالی مورد استفاده در صندوق سولار قابلیت تکرار در سایر پروژه‌ها را دارد، گفت: خوشحالیم که این الگو پس از اجرای پروژه ما توسط دو مجموعه دیگر نیز مورد استفاده قرار گرفت. صندوق سولار در این زمینه پیشگام بود و توانست مسیر جدیدی را در بازار سرمایه باز کند.

وی ادامه داد: ما ایده‌های جدیدی را نیز در زمینه توسعه ساختار صندوق پروژه به سازمان بورس پیشنهاد داده‌ایم. یکی از این پیشنهادها، حرکت به سمت ساختار چندارزشی خالص دارایی یا Multi-NAV است تا بتوان چند پروژه مختلف را در زیرمجموعه یک صندوق قرار داد.

مدیرعامل سبدگردان فارابی توضیح داد: با اجرای چنین مدلی می‌توان چند پروژه را در یک ساختار صندوقی مدیریت کرد و از این طریق، زمان اجرای پروژه‌ها را کاهش داد و صرفه اقتصادی سرمایه‌گذاری را افزایش داد.

تکمیل تخصیص ارز و نبود نیاز ارزی جدید برای ادامه پروژه

حسن‌پور در ادامه درباره وضعیت تخصیص ارز پروژه‌های سولار گفت: تخصیص ارز موردنیاز این پروژه تکمیل شده و دیگر نگرانی خاصی از بابت محدودیت‌های تخصیص ارز در بانک مرکزی برای نیازهای وارداتی طرح وجود ندارد.

وی افزود: تخصیص ارز مربوط به تجهیزات وارداتی هر دو نیروگاه میرجاوه و خاش انجام شده است. منابع ریالی موردنیاز برای این تخصیص نیز واریز شده و ثبت سفارش تجهیزات انجام گرفته است.

مدیرعامل سبدگردان فارابی ادامه داد: تجهیزات اکنون در مرحله حمل به سمت ایران قرار دارند و برای ادامه اجرای پروژه، دیگر نیازی به تأمین ارز وارداتی از محل بانک مرکزی نداریم؛ زیرا سایر نیازهای طرح از داخل کشور تأمین خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه تخصیص ارز انجام‌شده مربوط به نیازهای وارداتی پروژه بوده است، گفت: منابع مرحله نخست برای هر دو نیروگاه مورد استفاده قرار گرفت و با تکمیل فرآیند تخصیص ارز، ثبت سفارش و پرداخت ریالی آن، بخش اصلی ریسک مربوط به تأمین تجهیزات خارجی برطرف شده است.

بازدهی پیش‌بینی‌شده ۵۰ تا ۶۰ درصد ریالی و ۲۰ درصد دلاری

حسن‌پور در بخش دیگری از این نشست، درباره بازدهی مورد انتظار صندوق پروژه سولار و ویژگی‌های این نوع دارایی سرمایه‌گذاری گفت: برای بررسی بازدهی پروژه باید به گزارش امکان‌سنجی منتشرشده مراجعه کرد. مسیر اجرای پروژه، برنامه زمان‌بندی و اقداماتی که برای بهینه‌سازی در نظر گرفته شده، می‌تواند به افزایش بهره‌وری و کارایی و در نهایت افزایش بازدهی منجر شود.

وی افزود: تمهیداتی که دولت برای فراهم کردن بستر جذب سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی در نظر گرفته نیز باعث شده است سرمایه‌گذاری در این صنعت جذابیت بیشتری پیدا کند. ورود صندوق‌های دیگر پس از سولار و افزایش توجه مجموعه‌های بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری در پروژه‌های زیرساختی نیز نشان‌دهنده جذابیت این حوزه است.

مدیرعامل سبدگردان فارابی با اشاره به محاسبات مالی انجام‌شده برای صندوق اظهار کرد: بر اساس محاسباتی که در گزارش کدال ارائه شده، بازدهی پیش‌بینی‌شده پروژه در محدوده ۵۰ تا ۶۰ درصد ریالی و حدود ۲۰ درصد دلاری است.

وی تأکید کرد: این بازدهی بر اساس محاسبات گزارش امکان‌سنجی به سرمایه‌گذاران ارائه شده و ارزیابی انجام‌شده نشان می‌دهد نسبت ریسک به بازده پروژه مناسب است و سرمایه‌گذاران می‌توانند با سطح نسبتاً پایینی از ریسک، به بازدهی پیش‌بینی‌شده دست پیدا کنند.

سازوکار نقدشوندگی واحدها و نحوه خروج سرمایه‌گذاران از پروژه

حسن‌پور در پاسخ به پرسشی درباره امکان خروج سرمایه‌گذاران از صندوق در طول دوره اجرای پروژه گفت: با توجه به ارکان صندوق و بازارگردانی که برای آن تعریف شده است، سرمایه‌گذاران می‌توانند در هر زمانی اقدام به سرمایه‌گذاری کنند یا از سرمایه‌گذاری خود خارج شوند.

وی افزود: در طول دوره اجرای پروژه نیز تمهیدات لازم برای نقدشوندگی واحدهای سرمایه‌گذاری پیش‌بینی شده است تا سرمایه‌گذاران بتوانند در صورت نیاز، واحدهای خود را در بازار معامله کنند.

مدیرعامل سبدگردان فارابی در عین حال تأکید کرد: بازدهی پیش‌بینی‌شده‌ای که درباره آن صحبت می‌شود، مربوط به انت‌های پروژه است؛ یعنی زمانی که نیروگاه‌ها به مرحله بهره‌برداری برسند و فرآیند تحویل و فروش برق آغاز شود.

وی درباره برنامه خروج نهایی سرمایه‌گذاران توضیح داد: پس از تکمیل پروژه و رسیدن آن به مرحله بهره‌برداری، برنامه خروج یا Exit Plan از طریق شرکت پروژه زیرمجموعه صندوق اجرا خواهد شد. در این مرحله، سرمایه‌گذاران می‌توانند سهامدار شرکت پروژه شوند و در نهایت برای آن شرکت فرآیند پذیرش در بورس انجام شود.

حسن‌پور ادامه داد: پس از پذیرش و آغاز معاملات سهام شرکت پروژه در بورس، سرمایه‌گذاران می‌توانند به‌عنوان سهامدار آن شرکت، سهام خود را بفروشند یا آن را نگهداری کنند و از منافع شرکت بهره‌مند شوند.

وی در پایان با اشاره به زمان اجرای مرحله دوم تأمین مالی اعلام کرد: روز یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵ در خدمت سرمایه‌گذاران خواهیم بود تا پذیره‌نویسی و افزایش سرمایه صندوق انجام شود.

نراقی: دو نیروگاه خورشیدی سولار در خرداد و مرداد سال آینده به بهره‌برداری می‌رسند

حسین نراقی، رئیس هیئت‌مدیره صندوق پروژه سولار، در ادامه نشست خبری افزایش سرمایه این صندوق، جزئیات بیشتری از موقعیت جغرافیایی نیروگاه‌ها، دلایل انتخاب مناطق خاش و میرجاوه، وضعیت اجرای پروژه‌ها، هزینه ساخت، نحوه تأمین تجهیزات و ارز، معافیت‌های مالیاتی و برنامه فروش برق ارائه کرد.

وی با اشاره به اینکه صندوق سولار نخستین صندوق پروژه خورشیدی کشور است، اظهار کرد: در این صندوق دو طرح نیروگاهی تعریف شده که هر دو در استان سیستان و بلوچستان و در مناطق میرجاوه و خاش، واقع در شمال این استان، قرار دارند.

نراقی با تشریح ویژگی‌های جغرافیایی این مناطق برای احداث نیروگاه خورشیدی گفت: شمال استان سیستان و بلوچستان از نظر میزان تابش خورشید و بازده پنل‌های خورشیدی یکی از بهترین مناطق کشور محسوب می‌شود و حتی می‌توان گفت این منطقه در کنار شمال استان کرمان، از مناطقی است که چند ویژگی مناسب را به‌صورت هم‌زمان در اختیار دارد.

وی افزود: در این مناطق، علاوه بر برخورداری از تابش مناسب خورشید، تعداد روزهای ابری بسیار کم است و ارتفاع منطقه نیز برای احداث نیروگاه خورشیدی شرایط مناسبی دارد. مجموعه این عوامل موجب می‌شود بازده پنل‌های خورشیدی در این مناطق مطلوب باشد.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار یکی دیگر از مزیت‌های اجرای پروژه در شمال سیستان و بلوچستان را برخورداری از معافیت‌های مالیاتی مناطق کمترتوسعه‌یافته دانست و گفت: معافیت‌های مالیاتی ۱۳ ساله در این مناطق کمک قابل‌توجهی به افزایش بازدهی طرح‌های نیروگاهی می‌کند.

وی با اشاره به ظرفیت نیروگاه‌های تعریف‌شده در صندوق اظهار کرد: دو نیروگاه ۲۰ مگاواتی در این پروژه تعریف شده که برای نخستین بار از طریق صندوق پروژه در بازار سرمایه تأمین مالی می‌شوند. این اتفاق در کشور سابقه نداشته و صندوق سولار نخستین تجربه در این زمینه بوده است.

نراقی افزود: پس از اجرای این پروژه، دو صندوق دیگر نیز وارد این حوزه شدند و امیدواریم این اتفاق به‌عنوان فتح بابی برای تسهیل تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی کشور از طریق بازار سرمایه و صندوق‌های پروژه باشد.

سوابق یک‌ساله آماده‌سازی پروژه‌ها پیش از تأسیس صندوق

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار در تشریح اقدامات انجام‌شده پیش از آغاز پذیره‌نویسی گفت: هر دو پروژه پیش از ورود به ساختار صندوق، مراحل اولیه خود را طی کرده بودند. مجوزهای موردنیاز اخذ شده، قراردادها منعقد شده و فرآیند ثبت سفارش تجهیزات نیز انجام گرفته بود.

وی ادامه داد: از حدود یک سال قبل، اقدامات مربوط به دریافت مجوزها و انعقاد قراردادها برای هر دو پروژه در جریان بود و حتی پرونده اصلی تسهیلات و تأمین ارز موردنیاز آن‌ها نیز در بانک مرکزی قرار داشت.

نراقی با اشاره به هم‌زمانی تأمین منابع مالی مرحله نخست صندوق و تخصیص ارز تجهیزات اظهار کرد: اتفاق مهمی که رخ داد این بود که هم‌زمان با پذیره‌نویسی صندوق و اختصاص هزار میلیارد تومان منابع اولیه به پروژه‌ها، تخصیص ارز مربوط به هر دو نیروگاه نیز انجام شد؛ در شرایطی که ما انتظار نداشتیم در وضعیت موجود، تخصیص ارز با این سرعت انجام شود.

وی افزود: تخصیص ارز مربوط به پنل‌ها و اینورترهای موردنیاز هر دو پروژه انجام شد و این فرآیند به‌گونه‌ای پیش رفت که منابع مالی جذب‌شده و امکان خرید تجهیزات اصلی پروژه تقریباً هم‌زمان فراهم شد.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار ادامه داد: به همین دلیل، پس از مشخص شدن وضعیت تأمین منابع و تخصیص ارز، از مجموعه گروه مالی فارابی و شرکت بورس درخواست کردیم که مرحله دوم تأمین مالی نیز انجام شود تا پروژه‌ها با تأخیر مواجه نشوند و عملیات اجرایی آن‌ها طبق برنامه ادامه پیدا کند.

پیشرفت پروژه‌ها فراتر از برنامه زمان‌بندی

نراقی با اشاره به آخرین وضعیت اجرای نیروگاه‌های خاش و میرجاوه گفت: در حال حاضر که این نشست برگزار می‌شود، هر دو پروژه از نظر برنامه زمان‌بندی پیش‌بینی‌شده در طرح توجیهی جلوتر هستند. دلیل اصلی این موضوع نیز سفارش‌گذاری به‌موقع و خرید تجهیزات اصلی موردنیاز پروژه‌هاست.

وی درباره نیروگاه میرجاوه توضیح داد: عملیات اجرایی این پروژه آغاز شده و حتی نصب استراکچرها و سازه‌های موردنیاز نیروگاه در حال انجام است. با ورود پنل‌ها و تجهیزات اصلی به کشور، برنامه ما این است که نیروگاه میرجاوه در خردادماه سال آینده به بهره‌برداری برسد.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار درباره وضعیت نیروگاه خاش نیز گفت: پروژه خاش نسبت به میرجاوه کمی عقب‌تر است و حدود یک تا دو ماه اختلاف زمانی با آن دارد، اما با تأمین مالی مرحله دوم، عملیات اجرایی این پروژه نیز با سرعت بیشتری آغاز خواهد شد و برنامه‌ریزی ما این است که نیروگاه خاش نیز در مردادماه سال آینده به بهره‌برداری برسد.

وی در ادامه درباره احتمال تغییر زمان‌بندی پروژه‌ها اظهار کرد: ممکن است در برخی بخش‌ها زمان‌بندی مقداری تغییر کند. من در ارائه برنامه‌ها تا حدودی محتاطانه عمل کرده‌ام و اگر شرایط کشور اجازه دهد، امکان دارد پروژه‌ها حتی زودتر از موعد پیش‌بینی‌شده به بهره‌برداری برسند.

نراقی افزود: از طرف دیگر، اگر شرایط به‌گونه‌ای باشد که مشکلاتی در مسیر اجرای پروژه‌ها ایجاد شود، برنامه زمان‌بندی ارائه‌شده با در نظر گرفتن همین محدودیت‌ها تدوین شده است. بنابراین، زمان‌های اعلام‌شده با لحاظ احتمال بروز مشکلات اجرایی و شرایط کشور در نظر گرفته شده‌اند.

وی با اشاره به برنامه ورود تجهیزات به سایت پروژه‌ها گفت: برنامه ما این است که از دی‌ماه به‌تدریج تجهیزات اصلی را در محل اجرای پروژه‌ها داشته باشیم. همچنین برای بخش‌های اجرایی داخلی و سایر تجهیزاتی که امکان تأمین آن‌ها از داخل کشور وجود دارد، با استفاده از منابع حاصل از افزایش سرمایه، برنامه‌ریزی کرده‌ایم تا سفارش‌گذاری با سرعت بیشتری انجام شود و عملیات اجرایی ادامه پیدا کند.

معافیت مالیاتی ۱۳ ساله و صفر بودن مالیات بر درآمد نیروگاه‌ها

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار در بخش دیگری از سخنان خود به مزایای مالیاتی دو پروژه اشاره کرد و گفت: هر دو نیروگاه به دلیل قرار گرفتن در مناطق محروم و کمترتوسعه‌یافته، مشمول معافیت مالیاتی هستند.

وی توضیح داد: بر اساس قانون، این پروژه‌ها از ۱۰ سال معافیت مالیاتی برخوردار می‌شوند و سه سال نیز به‌عنوان مشوق برای فعالیت در این مناطق به آن اضافه خواهد شد. به این ترتیب، مالیات بر درآمد این دو نیروگاه تا ۱۳ سال پس از بهره‌برداری صفر خواهد بود.

نراقی با تأکید بر اهمیت این موضوع در اقتصاد نیروگاه‌های خورشیدی افزود: معافیت مالیاتی برای پروژه‌های خورشیدی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در این نوع پروژه‌ها بخش عمده‌ای از درآمد می‌تواند به سود خالص تبدیل شود. بنابراین، برخورداری از معافیت مالیاتی تأثیر قابل‌توجهی بر بازدهی نهایی سرمایه‌گذاری خواهد داشت.

وی همچنین درباره علت جلو افتادن پروژه‌ها از برنامه زمان‌بندی اظهار کرد: دلیل اصلی این اتفاق آن بود که تخصیص ارز تقریباً هم‌زمان با تأمین منابع مالی انجام شد. در حالت معمول، برای انتقال پول، خرید تجهیزات و طی کردن مراحل مربوط به واردات، یک دوره زمانی در نظر گرفته می‌شود، اما در این پروژه فاصله زمانی میان تأمین منابع و تخصیص ارز حدود یک هفته بود.

هزینه ساخت هر مگاوات نیروگاه خورشیدی چقدر است؟

نراقی در ادامه به هزینه اجرای دو نیروگاه ۴۰ مگاواتی سولار اشاره کرد و گفت: با توجه به ارزی که به پروژه اختصاص پیدا کرده است، هزینه ساخت هر مگاوات از این نیروگاه‌ها حدود ۳۸۰ هزار دلار برآورد می‌شود.

وی افزود: با در نظر گرفتن مجموع منابع مالی جذب‌شده در دو مرحله، یعنی هزار میلیارد تومان در مرحله نخست و دو هزار میلیارد تومان در مرحله دوم، پیش‌بینی ما این است که کل دو پروژه با همین سه هزار میلیارد تومان به بهره‌برداری برسند.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار بار دیگر با اشاره به برنامه زمان‌بندی پروژه‌ها اظهار کرد: بر اساس برنامه فعلی، نیروگاه میرجاوه در خردادماه سال آینده و نیروگاه خاش در مردادماه سال آینده به بهره‌برداری خواهند رسید.

وی درباره نرخ ارز مورد استفاده در تأمین تجهیزات توضیح داد: بخشی از ارز تخصیص‌یافته به پروژه با نرخ ۱۵۶ هزار تومان تأمین شده است. در واقع، حدود ۶۰ درصد از کل ارزی که برای پروژه پیش‌بینی شده بود، با همین نرخ خریداری شده است.

نراقی ادامه داد: ۴۰ درصد باقی‌مانده نیز یا به‌صورت ریالی تأمین می‌شود یا هزینه آن به نرخ ارز آزاد وابسته است، اما این بخش شامل تجهیزاتی نیست که نیاز به واردات داشته باشند. بنابراین، برای این قسمت از پروژه با ریسک واردات تجهیزات و محدودیت‌های مربوط به تخصیص ارز مواجه نیستیم.

وی با اشاره به اینکه بخش عمده هزینه‌های اجرایی پروژه ریالی است، گفت: مجموع منابع موردنیاز برای اجرای هر دو نیروگاه همان حدود سه هزار میلیارد تومان است که از محل هزار میلیارد تومان مرحله نخست و دو هزار میلیارد تومان مرحله دوم تأمین خواهد شد و با این منابع، مجموع ظرفیت ۴۰ مگاواتی پروژه به بهره‌برداری می‌رسد.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار در مقایسه هزینه اجرای این پروژه با هزینه احداث نیروگاه‌های جدید اظهار کرد: در حال حاضر اگر کسی بخواهد احداث یک نیروگاه خورشیدی را از صفر آغاز کند، هزینه اجرای هر مگاوات آن حدود ۱۱۰ میلیارد تومان خواهد بود، اما هزینه اجرای نیروگاه‌های سولار به حدود ۷۰ تا ۷۵ میلیارد تومان برای هر مگاوات می‌رسد.

تأمین ۶.۳ میلیون دلار از هزینه‌های ارزی با نرخ ۱۵۶ هزار تومان

نراقی در تشریح جزئیات بیشتر هزینه‌های ارزی پروژه گفت: مجموع هزینه‌های دلاری این دو نیروگاه حدود ۱۱ میلیون دلار برآورد شده است که از این میزان، ۶ میلیون و ۳۰۰ هزار دلار با ارز ۱۵۶ هزار تومانی خریداری شده است.

وی افزود: این میزان ارز مربوط به بخشی از هزینه‌ها بوده که از قبل برای آن ثبت سفارش انجام شده و امکان تخصیص ارز وجود داشته است. بنابراین، صندوق از این فرصت استفاده کرده و ارز موردنیاز را با نرخ تخصیصی تأمین کرده است.

برنامه حمل تجهیزات از چین با اولویت انتخاب مسیر امن

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار در ادامه به وضعیت حمل‌ونقل تجهیزات اصلی نیروگاه‌ها و تأثیر شرایط کشور بر انتقال آن‌ها اشاره کرد و گفت: با توجه به شرایط موجود، لازم است تجهیزات اصلی پروژه از امن‌ترین مسیرهای ممکن به کشور منتقل شوند و برای این موضوع برنامه‌ریزی انجام شده است.

وی افزود: بخشی از کالاها طی یک تا دو هفته آینده آماده خواهد شد و قسمت عمده پنل‌های خورشیدی نیز در مرحله آماده‌سازی برای حمل به ایران قرار می‌گیرد.

نراقی با اشاره به اینکه تجهیزات در چین ساخته می‌شوند، توضیح داد: مسیرهای مختلفی برای انتقال کالا از چین به ایران وجود دارد که برخی از آن‌ها در شرایط فعلی از امنیت بیشتری برخوردارند و برخی دیگر ممکن است با محدودیت‌هایی مواجه باشند.

وی تأکید کرد: اولویت ما انتخاب امن‌ترین مسیر برای انتقال تجهیزات است؛ حتی اگر استفاده از این مسیر هزینه بیشتری به پروژه تحمیل کند. احتمال دارد تجهیزات از طریق قطار به سمت ایران منتقل شوند، هرچند جزئیات مسیر حمل ممکن است با توجه به شرایط تغییر کند، اما انتخاب امن‌ترین مسیر برای انتقال کالا قطعی است.

سابقه شرکت مجری در احداث نیروگاه‌های خورشیدی سیستان و بلوچستان

نراقی در بخش دیگری از سخنان خود به سوابق مجموعه مجری پروژه‌ها در استان سیستان و بلوچستان پرداخت و گفت: این مجموعه از طریق شرکتی با عنوان گسترش انرژی نوآتیه راهبرد، در زمینه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی فعالیت می‌کند.

وی افزود: نخستین نیروگاه خورشیدی این مجموعه در استان سیستان و بلوچستان در سال ۱۳۹۶ به بهره‌برداری رسیده است. پس از آن نیز دومین نیروگاه با مشارکت سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، از جمله مجموعه راهبرد، گروه مالی فارابی و مجموعه مادیران، در سال ۱۴۰۴ در منطقه گراغه به بهره‌برداری رسید.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار ادامه داد: سومین نیروگاه این مجموعه نیز در شهریورماه سال جاری در منطقه گوهرکوه و در نزدیکی خاش با ظرفیت ۲۰ مگاوات به بهره‌برداری رسیده است.

وی با بیان اینکه این مجموعه در استان سیستان و بلوچستان تمرکز ویژه‌ای بر توسعه نیروگاه‌های خورشیدی دارد، گفت: این مجموعه در حال حاضر تنها بهره‌بردار نیروگاه‌های خورشیدی در این استان است و تجربه فعالیت چندساله در این منطقه را دارد.

نقش نیروهای بومی در اجرای پروژه‌ها و تأمین امنیت نیروگاه‌ها

نراقی در ادامه درباره شرایط فعالیت در سیستان و بلوچستان و نحوه تأمین امنیت پروژه‌ها توضیح داد: مردم این استان بسیار خونگرم و مهربان هستند و تجربه ما در سال‌های فعالیت در این منطقه نشان داده است که اگر مردم احساس کنند مجموعه‌ای برای کمک و فعالیت سازنده به منطقه آمده است، همکاری بسیار خوبی با آن خواهند داشت.

وی افزود: روش کاری ما این نیست که ابتدا نیروگاه را احداث کنیم و پس از آن به فکر ارتباط با مردم منطقه باشیم. از همان روز نخست، با بزرگان و افراد مورداعتماد منطقه جلسه برگزار می‌کنیم و درباره اجرای پروژه با آن‌ها صحبت می‌کنیم.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار ادامه داد: در واقع، امنیت پروژه‌ها نیز با همکاری خود مردم منطقه تأمین می‌شود و ما از ابتدای فعالیت تلاش می‌کنیم ارتباط مناسبی با جامعه محلی برقرار کنیم.

وی با اشاره به تجربه فعالیت این مجموعه در استان اظهار کرد: تاکنون حتی یک کابل نیز از مجموعه ما در سیستان و بلوچستان به سرقت نرفته است.

نراقی با بیان اینکه ممکن است در برخی مناطق این استان مسائل امنیتی وجود داشته باشد، گفت: این موضوع به آن شدتی نیست که گاهی تصور می‌شود. از سوی دیگر، اگر مسیر فعالیت در منطقه درست انتخاب شود و مجموعه بتواند از طریق خود مردم و بزرگان منطقه ارتباط مناسبی برقرار کند، شرایط فعالیت بسیار بهتر خواهد بود.

وی افزود: ما تمام نیروهایی را که امکان استفاده از آن‌ها وجود دارد، از نیروهای محلی انتخاب می‌کنیم و همین موضوع یکی از عوامل مهم در تأمین امنیت پروژه‌هاست. افرادی که در منطقه با آن‌ها همکاری داریم نیز در اجرای پروژه‌ها نهایت همراهی را انجام می‌دهند.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار درباره استفاده از نیروهای متخصص بومی نیز توضیح داد: در برخی مناطق نزدیک زاهدان، تا حد امکان از مهندسان همان منطقه استفاده شده است، اما در بعضی مناطق روستایی که نیروی مهندسی متخصص در دسترس نبوده، از نیروهای محلی برای فعالیت‌های اجرایی و کارگری استفاده کرده‌ایم.

وی با اشاره به تجربه آموزش نیروهای بومی در پروژه‌های قبلی گفت: نخستین نیروگاه خورشیدی این مجموعه در سال ۱۳۹۷ به بهره‌برداری رسید و در آن زمان یک گروه آلمانی مسئولیت اجرای عملیات EPC را بر عهده داشت. آن گروه حدود ۱۰۰ نفر از نیروهای محلی را آموزش داد و این افراد با نحوه نصب سازه‌ها و پنل‌های خورشیدی آشنا شدند.

نراقی افزود: این نیروهای آموزش‌دیده بعدها در پروژه‌های مختلف و در مناطق دیگر نیز فعالیت کردند. بنابراین، نیروهای محلی علاوه بر انجام کارهای عمومی مانند نگهبانی و کارگری، در بخش‌های تخصصی اجرای نیروگاه نیز مهارت پیدا کردند.

امکان صادرات برق به پاکستان؛ ظرفیتی که هنوز فعال نشده است

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار در ادامه به یکی از ظرفیت‌های بالقوه نیروگاه‌های خاش و میرجاوه اشاره کرد و گفت: قراردادهای فروش برق این پروژه‌ها بر مبنای فروش به صنایع تعریف شده و در حال حاضر برنامه‌ای برای وابستگی به دولت در زمینه خرید برق نداریم.

وی افزود: با این حال، هر دو نیروگاه از نظر موقعیت جغرافیایی به پاکستان نزدیک هستند و این موضوع می‌تواند ظرفیت دیگری برای فروش برق ایجاد کند.

نراقی با اشاره به اینکه پاکستان یکی از خریداران بزرگ برق ایران است، اظهار کرد: در منطقه میرجاوه حتی در حال حاضر نیز یک فیدر صادراتی به پاکستان در پست برق وجود دارد.

وی ادامه داد: تاکنون نتوانسته‌ایم این موضوع را به‌صورت جدی پی‌گیری کنیم، اما ظاهراً قانون امکان صادرات برق را به ما می‌دهد و نرخ صادرات نیز می‌تواند جذاب باشد.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار افزود: این موضوع یکی از ظرفیت‌هایی است که باید در ماه‌های آینده بررسی و پی‌گیری شود تا در صورت وجود امکان قانونی و اجرایی، برای نخستین بار بخش خصوصی نیز بتواند در این زمینه صادرات برق داشته باشد.

وی تأکید کرد: در حال حاضر هیچ تعهد یا پیش‌بینی مشخصی درباره صادرات برق در مدل درآمدی پروژه ارائه نمی‌کنیم و برنامه فعلی همان فروش برق به صنایع است، اما اگر امکان استفاده از ظرفیت صادرات فراهم شود، می‌تواند شرایط اقتصادی پروژه‌ها را بهبود دهد.

سه معیار اصلی برای انتخاب محل احداث نیروگاه خورشیدی

نراقی در بخش دیگری از این نشست، درباره معیارهای انتخاب محل احداث نیروگاه‌های خورشیدی توضیح داد: برای مکان‌یابی نیروگاه خورشیدی چند موضوع اهمیت اساسی دارد که نخستین آن میزان تابش خورشید است.

وی افزود: برای بررسی میزان تابش در هر منطقه، اطلاعات مربوط به آن در نرم‌افزار PVsyst مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. این نرم‌افزار با دقت مناسبی نشان می‌دهد که هر نقطه از نظر میزان تابش و بازدهی احتمالی نیروگاه چه شرایطی دارد.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار ادامه داد: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، دو منطقه‌ای که برای اجرای پروژه‌های سولار انتخاب شده‌اند، از نظر تابش خورشید شرایط بسیار مناسبی دارند.

وی دومین معیار مهم را برخورداری از معافیت مالیاتی دانست و گفت: هر منطقه‌ای که برای احداث نیروگاه خورشیدی انتخاب می‌شود، باید از نظر مشوق‌های مالیاتی نیز بررسی شود؛ زیرا معافیت مالیاتی می‌تواند بر بازدهی نهایی پروژه تأثیر قابل‌توجهی داشته باشد.

نراقی سومین معیار را نزدیکی به پست برق و برخورداری از ظرفیت مناسب شبکه برای اتصال نیروگاه عنوان کرد و افزود: محل اجرای نیروگاه باید به پست برقی نزدیک باشد که ظرفیت لازم برای اتصال نیروگاه را داشته باشد.

وی توضیح داد: صرف نزدیک بودن به یک پست برق کافی نیست؛ زیرا ممکن است پست در نزدیکی محل اجرای پروژه قرار داشته باشد، اما ظرفیت لازم برای اتصال نیروگاه را نداشته باشد. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذار مجبور خواهد شد برای توسعه یا تقویت پست برق نیز هزینه کند که این موضوع بازدهی طرح را کاهش می‌دهد.

ظرفیت سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های بادی منطقه میل نادر

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار با اشاره به ظرفیت سایر انرژی‌های تجدیدپذیر در استان سیستان و بلوچستان گفت: به نظر من، علاوه بر نیروگاه‌های خورشیدی، سرمایه‌گذاری در سایر انواع انرژی‌های تجدیدپذیر نیز در این استان قابل بررسی است.

وی افزود: در منطقه سیستان و بلوچستان، کریدور میل نادر وجود دارد که یکی از مهم‌ترین کریدورهای بادی کشور محسوب می‌شود. پیش از این، مجموعه مپنا در این منطقه فعالیت کرده و زیرساخت‌هایی نیز در آن ایجاد شده است.

نراقی ادامه داد: با توجه به وجود این زیرساخت‌ها، امکان تعریف پروژه‌های جدید نیروگاه بادی در منطقه میل نادر وجود دارد، اما هر پروژه باید به‌صورت جداگانه بررسی شود، طرح امکان‌سنجی آن تهیه شود و سپس درباره اجرای آن تصمیم‌گیری شود.

فروش برق سولار از طریق بورس انرژی و نبود وابستگی به خرید تضمینی دولت

نراقی در ادامه درباره مدل درآمدی نیروگاه‌های سولار توضیح داد: فروش برق این پروژه‌ها از جنس فروش تضمینی برق به دولت نیست، بلکه قرار است برق تولیدی از طریق بورس انرژی به فروش برسد.

وی افزود: در این مدل، پروژه وابستگی مستقیمی به دولت برای خرید برق ندارد و فرآیند فروش از طریق بازار برق انجام می‌شود.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار با اشاره به سازوکار تسویه معاملات برق در بورس انرژی گفت: زمانی که برق در بورس فروخته می‌شود، حداکثر تا سه روز بعد، وجه معامله به حساب فروشنده واریز خواهد شد. به همین دلیل، از نظر ما ریسک نکول برای پروژه در این مدل فروش وجود ندارد.

تأثیر بادهای ۱۲۰ روزه بر نیروگاه‌های خورشیدی و بادی

نراقی در پایان درباره تأثیر بادهای ۱۲۰ روزه سیستان و بلوچستان بر عملکرد نیروگاه‌های خورشیدی توضیح داد: به‌طور کلی، بادهای ۱۲۰ روزه سیستان و بلوچستان برای پروژه‌های خورشیدی مناسب نیستند، اما دو نیروگاه خاش و میرجاوه در کریدور این بادها قرار ندارند.

وی افزود: بادهای ۱۲۰ روزه عمدتاً در منطقه زابل جریان دارند و در نهایت تا محدوده زاهدان امتداد پیدا می‌کنند، اما محل اجرای دو پروژه سولار در مسیر این کریدور قرار نگرفته است.

رئیس هیئت‌مدیره صندوق سولار تأکید کرد: در مقابل، کریدورهای باد ۱۲۰ روزه برای احداث نیروگاه‌های بادی موقعیت بسیار مناسبی دارند و می‌توان در این مناطق پروژه‌های دیگری را با هدف تولید برق از انرژی باد تعریف و اجرا کرد.