نشانه‌های تقویت اعتماد به بازار سرمایه/ تعداد بازیگران بازار سرمایه چگونه افزایش یافت؟ + ویدئو
به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا)، ۵ ماه از بازگشایی بازار سهام می‌گذرد، ۵ ماهی که به تغییر ریل و رکوردشکنی‌های متعدد بازار سهام منجر شد. از مرزشکنی‌های متعدد شاخص کل گرفته تا نزدیک شدن به محدوده بازده ۱۰۰ درصدی و حضور میلیونی سهام‌داران در سامانه‌های معاملات را در این ۵ ماه شاهد بوده‌ایم. اما علت این رونق و صعود بازار چه بوده است؟
«سنا» این پرسش را در قالب برنامه «گفت‌وگو با بازار» با ۳ کارشناس بازار سرمایه به بحث گذاشته است.
آن چه خواهید دید
سیاوش وکیلی از کارشناسان بازار سرمایه، علیرضا خان‌محمدی مدیر مالی و اجرایی صندوق‌های سبدگردان آمال و محمدمهدی وکیلی مدیر پژوهش و سیاست‌گذاری کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران، نقش عنصر اعتماد و راهبری سازمان بورس و هم‌چنین حمایت دولت را در این مسیر پررنگ دیده‌اند و به بیان دیدگاه‌های خود پرداخته‌اند.
۳ کارشناس مشارکت‌کننده در برنامه «گفت‌وگو با بازار»، با اشاره به عوامل پیشران بورس بر موثر بودن حمایت‌های دولت و نقش مدیریت سازمان بورس در شکل‌گیری این دوران سبز تاکید داشتند. آن‌ها در عین حال بر این باور بودند که تقویت عنصر اعتماد یکی از مهم‌ترین دلایل رکوردشکنی‌های بازار سرمایه در ۵ ماه اخیر بوده است.
مشروح دیدگاه‌های سیاوش وکیلی کارشناس بازار سرمایه در این قسمت منتشر می‌شود. دیدگاه علیرضا خان‌محمدی مدیر مالی و اجرایی صندوق‌های سبدگردان آمال و محمدمهدی وکیلی مدیر پژوهش و سیاست‌گذاری کانون نهادهای سرمایه‌گذاری، به‌زودی، به‌صورت مستقل و جداگانه، در سایت و شبکه‌های اجتماعی «سنا» منتشر خواهدشد.
نقش تنوع ابزارها بر افزایش اعتماد به بازار از دید سیاوش وکیلی
سیاوش وکیلی کارشناس بازار سرمایه در برنامه «گفت‌وگو با بازار»، با اشاره به رشد ارزش معاملات خرد، افزایش مشارکت سرمایه‌گذاران حقیقی و پیشی‌گرفتن بازده ابزارهای بازار سرمایه از بازارهای ارز و طلا، گفت: «توسعه ابزارهایی مانند صندوق‌های طلا، صندوق‌های ارزی، بخشی، شاخصی و ...، امکان سرمایه‌گذاری متناسب با ترجیحات و سطح ریسک‌پذیری افراد مختلف را در بورس فراهم و به تقویت نقش بازار سرمایه در حفظ قدرت خرید کمک کرده است.»
آقای وکیلی، در دوره پس از بازگشایی بازار سهام، شاهد رکوردشکنی در ارزش معاملات خرد بوده‌ایم؛ رکوردی که در تاریخ بازار سرمایه بی‌سابقه است. این آمار را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
این داده‌های آماری در یک کلام نشان‌دهنده افزایش اعتماد به بازار سرمایه است. البته برای بررسی دقیق‌تر این موضوع، باید یک گام به عقب برگردیم و به این نکته توجه کنیم که رفتار عقلایی سرمایه‌گذار در شرایط تورمی حاکم بر کشور، ایجاب می‌کند بخشی از دارایی خود را به حفظ ارزش و قدرت خرید اختصاص دهد. به‌همین دلیل، سرمایه‌گذاران به‌دنبال یافتن بازارها و ابزارهایی هستند که بتوانند این هدف را محقق کنند. در یک جمع‌بندی اولیه، می‌توان افزایش حجم و ارزش معاملات سهام و سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری در بورس را حاصل ترکیبی از چند عامل دانست؛ از جمله بازگشت اعتماد، نیاز به حفظ قدرت خرید، محدودیت سرمایه‌های خرد برای تغییر کلاس دارایی، البته در بخشی از بازار نیز موضوع جاماندگی قیمت سهام عامل این رشد بوده است.
در همین دوره، ارزش صندوق‌های طلا نیز رکورد جدیدی ثبت کرده و به بیش از هزار همت رسیده است. آیا این موضوع نشان می‌دهد که کلاس‌ها و ابزارهای متنوع دارایی در بازار سرمایه بیش از گذشته مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته‌اند؟
دقیقاً همین‌طور است. در این دوره شاهد تغییر قابل‌توجهی در رفتار سرمایه‌گذاران هستیم. واقعیت این است که طیف وسیعی از سرمایه‌گذاران در بازارهای مختلف فعالیت می‌کنند و هرکدام نیازها و ترجیحات متفاوتی دارند. نکته‌ای که می‌توان بر آن تأکید کرد، این است که بازار سرمایه در گذشته عمدتاً با اوراق سهام شناخته می‌شد. به‌دلیل اتفاقات سال ۱۳۹۹ و برخی ناکامی‌ها در دوره‌های مختلف برای حفظ قدرت خرید، متاسفانه نوعی بدبینی نسبت به بازار شکل گرفته بود و برخی سرمایه‌گذاران از بازار سهام فاصله گرفته بودند. اما امروز، با توسعه یافتن و متنوع شدن ابزارهای بازار سرمایه، برای سرمایه‌گذاران با سلیقه‌ها و ترجیحات مختلف، محصولات متنوعی طراحی شده است. ممکن است برخی مخاطبان بپرسند که صندوق‌های طلا چه ارتباطی با بازار سرمایه دارند؛ اتفاقاً ارتباط اصلی در همین نکته است که متولیان بازار سرمایه، ترجیحات مختلف سرمایه‌گذاران را شناسایی و متناسب با آن‌ها ابزارهای متفاوتی طراحی کرده‌اند. امروز مردم می‌توانند با توجه به ترجیحات و سطح ریسک خود، از ابزارهای مختلف بازار سرمایه استفاده کنند. صندوق‌های طلا نمونه روشن این موضوع است. اگر فردی به سرمایه‌گذاری در کلاس دارایی ارز علاقه‌مند باشد، صندوق‌های ارزی که به‌تازگی رونمایی شده‌اند، می‌توانند گزینه‌ای برای او باشند. هم‌چنین اگر سرمایه‌گذاری به‌دنبال کسب بازده مبتنی بر یک شاخص باشد، صندوق‌های شاخصی در دسترس هستند. برای سرمایه‌گذارانی که به صنایع خاصی مانند پتروشیمی، دارو، بانک‌ها یا فلزات اساسی علاقه دارند نیز صندوق‌های بخشی طراحی شده است. مجموع این موارد نشان می‌دهد بازار سرمایه با تنوع ابزارهای خود می‌تواند پاسخ‌گوی نیازهای سرمایه‌گذاران مختلف باشد و آن‌ها می‌توانند از این ظرفیت‌ها استفاده کنند.
در این دوره، عملکرد بازار سرمایه و ابزارهای آن از میانگین عملکرد بازارهایی مانند طلا، سکه و ارز نیز فراتر رفته است. این موضوع را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
این موضوع نیز به همان نکته‌ای بازمی‌گردد که پیش‌تر به آن اشاره کردم. بازار سرمایه صرفاً بزرگ‌تر نشده، بلکه تعداد بازیگران و مشارکت‌کنندگان آن نیز افزایش یافته است. از ابتدای سال ۱۴۰۵، میانگین بازده بازار سهام حدود ۱۰۰ درصد بوده؛ درحالی‌که دلار به‌عنوان شاخص بازار ارز حدود ۴۷.۵ درصد و طلای ۱۸ عیار حدود ۳۷.۳ درصد افزایش قیمت داشته است. این آمار نشان می‌دهد شاخص بورس تقریباً ۲ برابر شده و بازده آن به حدود۳ برابر بازده طلای ۱۸ عیار رسیده است. البته این موضوع به معنای آن نیست که هر فردی با خرید هر سهمی توانسته از چنین بازدهی برخوردار شود؛ زیرا شاخص، برآیند مجموعه‌ای از قیمت سهام است. نکته مهم در این زمینه، نقش ابزارهای سرمایه‌گذاری است. اگر فردی به‌دنبال کسب بازده متناسب با شاخص باشد، می‌تواند از صندوق‌های مرتبط با شاخص استفاده کند؛ بدون آن‌که ناچار باشد به‌صورت مستقیم سهام شرکت‌های مختلف را خریداری کند و نگران مسائلی مانند تقسیم سود، وقوع اتفاقات در شرکت‌ها، توقف نماد معاملاتی یا به خطر افتادن نقدشوندگی باشد. بنابراین، سرمایه‌گذاران می‌توانند از این ابزارها برای دست‌یابی به بازدهی متناسب با هدف سرمایه‌گذاری خود استفاده کنند.
در هفته‌های اخیر شاهد بوده‌ایم که تعداد کدهای فعال بازار سرمایه از مرز یک میلیون عبور کرده؛ این موضوع را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
این موضوع نیز به چند عامل بستگی دارد. به‌صورت شهودی هم می‌توان مشاهده کرد که افزایش حجم معاملات با افزایش مشارکت سرمایه‌گذاران حقیقی همراه بوده است. در حال‌حاضر، برخی وب‌سایت‌های تحلیلی خارج از بازار سرمایه نیز این اطلاعات را رصد می‌کنند و بر اساس داده‌های مورد اشاره، بیش از ۹۸ درصد از این افزایش به کدهای سرمایه‌گذاران حقیقی مربوط است. این موضوع نشانه مثبتی است؛ زیرا نشان می‌دهد افزایش حجم معاملات صرفاً ناشی از فعالیت تعداد محدودی کد حقوقی بزرگ نیست که بتوان تمام رشد معاملات را به آن‌ها نسبت داد. در واقع، این روند نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران خرد نیز بازار سرمایه را به‌عنوان یکی از گزینه‌های حفظ قدرت خرید خود انتخاب کرده‌اند و به این بازار وارد شده‌اند.
برای تداوم این رفتار و اعتماد شکل‌گرفته به بازار، چه پیشنهادی برای سیاست‌گذاران، سهام‌داران و نهادهای مالی دارید؟
اگر بخواهیم اتفاقاتی را که در این گفت‌وگو برشمردیم به بازگشت اعتماد به بازار سرمایه نسبت دهیم، راستی‌آزمایی این موضوع مستلزم تداوم و ثبات این روند است. زمانی که بازار با افت‌وخیز مواجه می‌شود، از شدت تب‌وتاب و هیجان آن کاسته می‌شود و شاخص‌ها و نماگرها وارد محدوده منفی می‌شوند، مشخص خواهد شد که اعتماد شکل‌گرفته تا چه اندازه زیربنایی و پایدار است. در کنار این موضوع، می‌توان به سرمایه‌گذاران توصیه کرد تصمیم‌های خود را صرفاً بر اساس افزایش یا کاهش شاخص‌ها ارزیابی نکنند، بلکه روند کلی بازار و اهمیت آن در افق سرمایه‌گذاری خود را در نظر بگیرند. زمانی که فرد در سهام بنیادی و ارزشمند با سودآوری مناسب سرمایه‌گذاری می‌کند، نباید به نوسانات مقطعی ناشی از اخبار سیاسی واکنش بیش از اندازه نشان دهد و دارایی خود را در معرض تصمیم‌های هیجانی قرار دهد. هم‌چنین، اگر سرمایه‌گذار قصد دارد از بازده بلندمدت بازار بهره‌مند شود، باید با صبر و نگاه میان‌مدت یا بلندمدت به بازده توجه کند و در کلاس دارایی انتخاب‌شده، با در نظر گرفتن پارامترهای مورد اشاره، به راهبرد سرمایه‌گذاری خود پایبند بماند.
به‌عنوان جمع‌بندی بحث اگر نکته‌ای دارید، بفرمایید.
آن‌چه امروز در بازار سرمایه مشاهده می‌کنیم، حاصل برهم‌کنش ۲ عامل است؛ از یک سو، مشارکت سرمایه‌گذاران در حال افزایش است و از سوی دیگر، اقتصاد تورمی، رفتار عقلایی سرمایه‌گذار را به سمت حفظ قدرت خرید سوق می‌دهد. بازار سرمایه امروز بخش عمده‌ای از محصولاتی را که افراد مختلف می‌توانند با توجه به نیازها و ترجیحات خود انتخاب کنند، در اختیار دارد و امکان سرمایه‌گذاری در ابزارهای متنوع را برای آن‌ها فراهم کرده است.
مشاهدهٔ خبر در منبع