چشم‌انداز بازار جهانی مس در افق ۳ ساله/ چه عواملی بر قیمت فلز سرخ اثرگذار است؟ + ویدئو
به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا)، بازار مس در سال‌های اخیر تحت تاثیر افزایش تقاضا برای خودروهای برقی و استفاده از انرژی خورشیدی بیش از گذشته مورد اقبال سرمایه‌گذاران قرار گرفت. با وجود این در ۲ سال اخیر هیچ چیز نتوانسته به اندازه هوش مصنوعی و صنایع جانبی آن تقاضا در معاملات این فلز سرخ را افزایش دهد. در حالی که تقریبا تا سال گذشته رشد نرخ جهانی مس به بالای ۱۰ هزار دلار یک اتفاق خوب محسوب می‌شد، هم‌اکنون برخی تحلیل‌گران از امکان رسیدن قیمت مس به سطوح بالاتر قیمت نیز سخن به میان آورده‌اند.
کیوان جعفری طهرانی در گفت‌وگو با برنامه «سنجش‌گر» به بررسی عوامل مؤثر بر رشد قیمت جهانی مس، چشم‌انداز بازار این فلز در ۳ سال آینده، رقابت کشورهای منطقه برای توسعه صنایع معدنی و فرصت‌ها و چالش‌های صنعت مس ایران پرداخته است.
به عقیده این کارشناس بازارهای جهانی، اگرچه اعلام اهداف قیمت برای آینده نزدیک چندان واقع‌بینانه است، با وجود این بعید نیست در سال‌های نه چندان دور، قیمت‌هایی که امروز واقع بینانه به‌نظر نمی‌رسند، به امری بدیهی در معاملات کامودیتی‌ها تبدیل شود.
«سنجش‌گر» در گفت‌وگو با کیوان جعفری طهرانی کارشناس بازارهای جهانی، تلاش کرده عوامل شکل دهنده به روندهای بازار جهانی مس و وضع این صنعت در شرایط ملتهب کنونی اقتصاد جهان، ناشی از اعمال سیاست‌های پولی در اقتصادهای بزرگ را بررسی کند.
مشروح دیدگاه‌های کیوان جعفری طهرانی کارشناس بازارهای جهانی را که در برنامه «سنجش‌گر» ارائه شده، در ادامه بخوانید و ببینید:
چه مولفه‌هایی قیمت جهانی مس را تعیین می‌کند؟ رشد قابل توجه قیمت این فلز در سال‌های اخیر از چه عواملی نشأت گرفته است؟
به‌خاطر دارم که در اسفند سال ۱۴۰۲، احتمالاً شانزدهم اسفند، در سمیناری در اتاق ایران با موضوع پیش‌بینی بازار مس سخنرانی داشتم. در آن زمان قیمت مس حدود ۸ هزار دلار در هر تن بود، وقتی پیش‌بینی کردم که قیمت این فلز تا ۲ سال و نیم آینده به محدوده ۱۴ هزار دلار خواهد رسید، بسیاری از حاضران با شک و تردید به این موضوع نگاه می‌کردند. اما در هفته‌های اخیر یکی از بانک‌های شناخته‌شده بین‌المللی تحلیلی کم‌سابقه منتشر کرده که براساس آن احتمال دارد قیمت مس تا حوالی ۳ ماهه سوم سال آینده میلادی به رقم عجیب ۲۷ هزار دلار در هر تن برسد. البته این پیش‌بینی با تردیدهای زیادی مواجه شده است. شخصاً نیز معتقدم چنین قیمتی، دست‌کم در بازه زمانی ۶ تا ۹ ماه آینده، محقق نخواهد شد. بارها در مصاحبه‌ها اشاره کرده‌ام که باید به تحلیل‌های مؤسسات بین‌المللی با دقت نگاه کرد زیرا برخی از این تحلیل‌ها جهت‌دار هستند و حتی ممکن است با هدف دریافت منابع مالی برای ارائه تحلیل خاصی منتشر شوند. حدود ۲۰ سال پیش، زمانی که سخنرانی در کنفرانس‌های بین‌المللی را آغاز کردم، فضای تحلیل بازارها متفاوت بود. مؤسسات معتبر بین‌المللی استقلال بیشتری داشتند و تحلیل‌ها کم‌تر تحت تأثیر منافع خاص قرار می‌گرفت. اما اکنون شرایط تغییر کرده است. با وجود این، تقریباً همه فعالان بازار بر این موضوع اتفاق‌نظر دارند که روند بلندمدت قیمت مس صعودی خواهد بود.
برگردیم به پرسش نخست، در حال حاضر چه مولفه‌هایی قیمت جهانی مس را تعیین می‌کند؟
در شرایط فعلی، قیمت مس مدتی است در محدوده ۱۴ هزار تا ۱۴ هزار و ۵۰۰ دلار در نوسان است. بخشی از این نوسان‌ها به تنش‌های ژئوپلیتیک، تحولات سیاسی و حتی انتخابات آمریکا مربوط می‌شود. افزایش قیمت انرژی و نفت و هم‌چنین محدودیت‌های ناشی از بسته شدن تنگه هرمز نیز بر بازارهای جهانی تأثیرگذار بوده‌اند. با این حال، واقعیت این است که بازار جهانی تشنه مس است و آینده روشنی برای این فلز متصور هستم. در کنار این تحولات، باید به برنامه‌های توسعه صنعتی کشورهای منطقه نیز توجه داشت. در کشورهای عضو شورای هم‌کاری خلیج فارس، تولیدکنندگان بزرگ آلومینیوم مانند امارات متحده عربی و بحرین حضور دارند، اما در صنعت مس هنوز شاهد شکل‌گیری تولیدکنندگان بزرگی در ابعاد مشابه نیستیم.
یعنی کشورهای منطقه برای سرمایه‌گذاری در تولید مس و صنایع فلزی برنامه جدی طراحی کرده‌اند؟
کشورهای منطقه در قالب برنامه‌های توسعه‌ای خود، از جمله چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان سعودی، چشم‌انداز ۲۰۴۰ عمان و برنامه‌های توسعه امارات و قطر، اهداف بزرگی را در صنایع فولاد و آلومینیوم دنبال می‌کنند. در صنعت مس نیز عمان برنامه توسعه‌ای بسیار بزرگی دارد و حتی هدف تولید ۳ میلیون تن کاتد مس مطرح شده است. شاید این رقم در شرایط فعلی غیرقابل باور به نظر برسد، اما نباید فراموش کنیم که تجربه مشابهی را در صنعت آلومینیوم امارات شاهد بوده‌ایم. زمانی که امارات حدود ۲۰ تا ۲۵ سال پیش اعلام کرد قصد دارد به تولیدکننده بزرگ شمش آلومینیوم تبدیل شود، بسیاری این هدف را باور نمی‌کردند، زیرا این کشور ذخایر قابل توجه بوکسیت نداشت. من همان زمان نیز تأکید می‌کردم که برای تبدیل شدن به یک تولیدکننده بزرگ، لزوماً به داشتن ذخایر ماده اولیه در داخل کشور نیازی نیست. می‌توان مواد اولیه را از سایر کشورها تأمین کرد. امارات با همین رویکرد به سمت تأمین منابع بوکسیت از خارج حرکت کرد. عربستان سعودی نیز از سال‌ها پیش به فکر سرمایه‌گذاری و خرید منابع معدنی، از جمله معادن سنگ‌آهن در کشورهای آفریقایی مانند تانزانیا و کنیا، بوده است. بنابراین کشورهایی که برنامه توسعه صنعتی دارند، هم‌زمان برای تأمین منابع مورد نیاز آن برنامه‌ها نیز اقدام می‌کنند. نمی‌دانم عمان برای تحقق هدف بسیار بزرگ خود در صنعت مس قصد دارد مواد اولیه را از چه منابعی تأمین کند، زیرا تا جایی که اطلاع دارم، ذخایر مس این کشور در مقایسه با چنین هدفی چندان قابل توجه نیست. اما همین هدف‌گذاری نشان می‌دهد که کشورهای منطقه برای آینده صنعت مس برنامه دارند و ایران نیز باید نسبت به این تحولات هوشیار باشد، زیرا مس یکی از صنایع بسیار مهم و راهبردی کشور است.
تحولات کارگری و اعتصابات در شرکت‌های تولید مس شیلی در روند قیمت این فلز چه نقشی دارد؟
اختلال در عرضه نقش مهمی در روند قیمت مس دارد. برای مثال، اعتصاب‌های مکرر در معادن شیلی و مشکلات مربوط به تولید و عرضه این کشور می‌تواند قیمت جهانی مس را تحت تأثیر قرار دهد.
در حال حاضر کدام بازار مرجع کشف قیمت مس است؟
نکته مثبتی که در بازار مس مشاهده می‌شود، کاهش فاصله قیمت‌ها میان بورس فلزات لندن LME، بازار کامکس نیویورک COMEX و بورس آتی شانگ‌های SHFE است. این فاصله در مقاطعی به میزان قابل توجهی کاهش یافته و قیمت‌ها به یکدیگر نزدیک شده است.
در سال‌های اخیر، توسعه انرژی‌های پاک، افزایش تیراژ تولید خودروهای برقی، پنل‌های خورشیدی و اکنون توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی، تقاضا برای مس را افزایش داده است. با توجه به این‌که پیش‌بینی قیمت ۲۷ هزار دلار را برای ۳ فصل آینده واقع‌بینانه نمی‌دانید، به نظر شما قیمت مس تا چه سطحی می‌تواند افزایش پیدا کند و آیا روند صعودی آن ادامه‌دار خواهد بود؟
یک واقعیت اقتصادی وجود دارد و آن این است که تمام فعالیت‌های تجاری و صنعتی در جهان دارای نقطه سربه‌سر هستند. این موضوع درباره خودروهای برقی، صنایع مرتبط با هوش مصنوعی و سایر فناوری‌های جدید نیز صدق می‌کند. برای روشن شدن موضوع می‌توان به نمونه‌ای از صنعت خودرو اشاره کرد. ایلان ماسک به‌تازگی از خودرویی با قابلیت‌های خاص رونمایی کرده بود که گفته می‌شد می‌تواند قابلیت پرواز محدودی داشته باشد. اما بعداً مطرح شد که تولید انبوه چنین محصولی با هزینه‌ای بالغ بر ۲۵۰ هزار دلار همراه خواهد بود و این قیمت برای بازار مصرف قابل قبول نیست. منظورم این است که هر اندازه تقاضا برای یک ماده اولیه مانند مس افزایش پیدا کند، رشد قیمت آن نمی‌تواند بدون محدودیت ادامه یابد، زیرا از یک سطح مشخص به بعد، حاشیه سود تولیدکنندگان محصولات نهایی در معرض خطر قرار می‌گیرد. این مسئله را بارها در بازار سنگ‌آهن مشاهده کرده‌ایم. چین به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان سنگ‌آهن جهان، همواره نسبت به افزایش بیش از اندازه قیمت مواد اولیه حساس بوده است، زیرا افزایش قیمت سنگ‌آهن می‌تواند حاشیه سود فولادسازان را تحت فشار قرار دهد. بنابراین باید میان رشد تقاضا و توان اقتصادی صنایع مصرف‌کننده تعادل برقرار باشد. با در نظر گرفتن این شرایط، معتقدم قیمت مس در ۳ سال آینده قطعاً ظرفیت رسیدن به محدوده ۲۰ تا ۲۵ هزار دلار در هر تن را دارد. البته تصور می‌کنم بخش مهمی از این افزایش قیمت احتمالاً تا سال ۲۰۲۹ اتفاق خواهد افتاد. اکنون در ماه‌های پایانی سال ۲۰۲۶ قرار داریم و حدود ۲ ماه تا آغاز سال ۲۰۲۷ باقی مانده است. به نظر من احتمال این‌که قیمت مس در سال ۲۰۲۷ به محدوده ۱۶ تا ۱۷ هزار دلار برسد، بسیار زیاد است. در سال ۲۰۲۸ نیز می‌توان انتظار تداوم روند صعودی را داشت و حتی ممکن است قیمت مس سطوح ۲۲ تا ۲۵ هزار دلار را لمس کند. با این حال، تمام این پیش‌بینی‌ها به شرایط بازار بستگی دارد.
تنش‌های ژئوپلیتیک در تعیین روند قیمت جهانی مس چه نقشی دارد؟
در سال‌های اخیر شاهد بوده‌ایم که تحولات ژئوپلیتیک چگونه می‌توانند بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار دهند. جنگ روسیه و اوکراین و پس از آن جنگ ایران و تداوم درگیری‌ها، فضای عدم‌اطمینان قابل توجهی در بازارها ایجاد کرده‌اند. این تحولات نشان می‌دهد حتی رخ‌دادهایی مانند انتخابات ریاست‌جمهوری در یک کشور نیز می‌توانند بر روند بازارهای جهانی اثرگذار باشند. بنابراین اگرچه چشم‌انداز بلندمدت مس را صعودی می‌دانم، اما باید توجه داشت که تحقق اهداف قیمتی به مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و سیاسی وابسته است.
نقش روند تولید و اکتشاف ذخایر جدید مس را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
در کنار تقاضای جهانی، تحولات کشورهای دارای ذخایر بزرگ مس نیز اهمیت زیادی دارد. برای مثال، زامبیا یکی از کشورهایی است که ذخایر بسیار قابل توجه و پرعیار مس دارد. شرکت‌های چینی نیز در سال‌های گذشته برای استخراج این منابع سرمایه‌گذاری کرده‌اند. حتی اطلاع دارم که برخی سرمایه‌گذاران ایرانی نیز چند سالی است وارد فعالیت‌های معدنی در زامبیا شده‌اند. یکی از مزیت‌های زامبیا، قوانین به‌نسبت تسهیل‌کننده سرمایه‌گذاری معدنی و نرخ‌های پایین‌تر حقوق دولتی معادن است که امکان ورود سرمایه‌گذاران خارجی را فراهم می‌کند. البته لازم است در این زمینه به یک نکته مهم اشاره کنم تا برخی افراد بدون بررسی شرایط، برای سرمایه‌گذاری در این کشور اقدام نکنند. براساس اطلاعاتی که دارم، دولت زامبیا از ۳ ماه پیش صدور روادید برای اتباع ایرانی را محدود کرده و در این مدت به ایرانیان ویزا نداده است. من خودم در سال ۲۰۱۴ برای بازدید میدانی از معادن آفریقا به کشورهایی مانند تانزانیا، کنیا، زامبیا و سومالی سفر کردم و از نزدیک با ظرفیت‌های معدنی و روند توسعه این کشورها آشنا شدم. در آن سفرها حتی به ویروس ابولا شدم، اما هدفم شناخت ظرفیت‌های معدنی و بررسی فرصت‌های توسعه‌ای کشورهای آفریقایی بود. به همین دلیل معتقدم کسانی که علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در معادن زامبیا هستند، باید منتظر بهبود شرایط سیاسی و تسهیل صدور روادید باشند. با توجه به محدودیت‌هایی که برای سرمایه‌گذاری ایران در کشورهایی مانند شیلی وجود دارد، زامبیا می‌تواند در آینده یکی از گزینه‌های قابل اتکا برای سرمایه‌گذاری معدنی ایران باشد.
با توجه به چشم‌انداز روشن بازار جهانی مس و تحولات عرضه و تقاضای این فلز، جایگاه ایران را در این بازار چگونه ارزیابی می‌کنید؟ صنعت مس ایران تا چه اندازه می‌تواند از فرصت‌های پیش رو بهره‌مند شود؟
واقعیت این است که در سال‌های گذشته بحث‌های زیادی درباره صادرات کنسانتره و حتی کاتد مس از ایران مطرح شده است. همواره این پرسش وجود دارد که چرا به جای صادرات این محصولات، به سمت تولید و صادرات محصولات پایین‌دستی حرکت نمی‌کنیم. من بارها در این زمینه توضیح داده‌ام که برای حضور مؤثر در بازارهای جهانی باید یک مسیر تدریجی را طی کرد. این موضوع را پیش‌تر در صنعت سنگ‌آهن و فولاد نیز تجربه کرده‌ایم. زمانی ایران سنگ‌آهن صادر می‌کرد، برخی معتقد بودند نباید مواد معدنی خام صادر شود. بعدها که صنعت فولاد توسعه پیدا کرد و صادرات شمش فولاد افزایش یافت، دوباره این انتقاد مطرح شد که صادرات شمش نیز نوعی خام‌فروشی است اما نباید فراموش کنیم که ورود به بازارهای بین‌المللی نیازمند شناخت بازار، ایجاد ارتباط با مشتریان و کسب اعتبار تجاری است. برای دستیابی به این اهداف، معمولاً باید صادرات را از محصولات پایه و بالادستی آغاز کرد، سپس به‌تدریج وارد بازار محصولات میانی شد و در نهایت به سمت صادرات محصولات پایین‌دستی و نهایی حرکت کرد. در شرایط فعلی، ایران در بازار بین‌المللی محصولات پایین‌دستی مس جایگاه ویژه و تثبیت‌شده‌ای ندارد. به اعتقاد من، اگر برنامه بازاریابی منسجم و بلندمدتی تدوین شود و بازار جهانی بتواند به تأمین‌کنندگان ایرانی اعتماد کند، امکان توسعه صادرات محصولات پایین‌دستی نیز فراهم خواهد شد. البته تحقق این موضوع یک پیش‌شرط مهم دارد و آن رفع تحریم‌ها است. اگر تحریم‌ها ادامه پیدا کنند، بسیاری از خریداران بین‌المللی تمایلی به خرید محصولات نهایی ایران نخواهند داشت، زیرا این محصولات دارای نام تجاری، مشخصات تولیدکننده و نشان کشور مبدأ هستند. در صادرات کنسانتره یا کاتد مس، به دلیل ماهیت این محصولات، امکان استفاده از واسطه‌های تجاری و تغییر اسناد در برخی معاملات وجود دارد. این موضوع تا حدودی درباره محصولات میانی نیز صدق می‌کند. اما درباره محصولات نهایی شرایط متفاوت است. وقتی یک محصول پایین‌دستی با نام و مشخصات تولیدکننده ایرانی وارد بازار جهانی می‌شود، موضوع تحریم‌ها و محدودیت‌های تجاری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بنابراین نمی‌توان صرفاً با توسعه ظرفیت تولید انتظار داشت که صادرات محصولات نهایی نیز به همان نسبت افزایش پیدا کند. ما علاوه بر سرمایه‌گذاری در تولید، به بازارسازی، بازاریابی بین‌المللی و ایجاد اعتماد در میان خریداران خارجی نیاز داریم. با وجود تمام این محدودیت‌ها، من آینده صنعت مس ایران را بسیار روشن می‌بینم. ایران از ظرفیت‌های معدنی و صنعتی ارزشمندی برخوردار است و اگر بتوانیم هم‌زمان با توسعه تولید، جایگاه خود را در بازارهای جهانی تقویت کنیم، صنعت مس می‌تواند یکی از بخش‌های مهم توسعه صنعتی و صادراتی کشور در سال‌های آینده باشد. امیدوارم شرایط به‌گونه‌ای تغییر کند که تحریم‌ها در آینده نزدیک برداشته شوند و صنعت مس ایران بتواند در کنار سایر صنایع فلزی کشور، اعم از صنایع فولادی و فلزات غیرآهنی، مسیر رشد و توسعه خود را ادامه دهد.
مشاهدهٔ خبر در منبع