سپر کوانتومی برای امنیت شبکه بانکی

به گزارش پایگاه خبری بانک مسکن - هیبنا و به نقل از ایبنا، تحول فناوری‌های نوین، تهدیدهای تازه‌ای را نیز متوجه زیرساخت‌های حیاتی کشور کرده است؛ یکی از این تهدیدها، توان پردازشی رایانه‌های کوانتومی است که در آینده می‌تواند برخی روش‌های رایج رمزنگاری را با چالش مواجه کند. در چنین شرایطی، امنیت شبکه بانکی که روزانه حجم گسترده‌ای از اطلاعات و تراکنش‌های مالی را پردازش می‌کند، نیازمند آمادگی برای ورود به عصر جدید امنیت سایبری است.

در همین راستا، بانک مرکزی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری با امضای تفاهمنامه همکاری در حوزه رمزنگاری پساکوانتومی، گام تازه‌ای برای مقاوم‌سازی زیرساخت‌های بانکی برداشتند. عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی، با اشاره به انجام سالانه بیش از ۸۷ میلیارد تراکنش در شبکه شتاب و حدود ۱۱۱ میلیارد تراکنش در شبکه شاپرک، تأکید کرد که حفاظت از این حجم گسترده مبادلات در برابر تهدیدهای آینده، نیازمند سرمایه‌گذاری و اقدام پیشدستانه است.

این تفاهمنامه قرار است همکاری میان نظام بانکی، مراکز علمی و شرکت‌های دانشبنیان را برای توسعه و استقرار راهکارهای رمزنگاری پساکوانتومی تقویت کند. ایجاد آزمایشگاه تخصصی در شرکت خدمات انفورماتیک بانک مرکزی، حمایت از پژوهش‌های کوانتومی و تربیت نیروی متخصص از جمله محورهای این همکاری است؛ مسیری که به گفته حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهوری، می‌تواند علاوه بر افزایش امنیت خدمات بانکی، به شکل‌گیری بازار و زیستبوم فناوری کوانتوم در کشور نیز کمک کند.

عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی در این مراسم اظهار کرد: این همکاری می‌تواند زمینهساز توسعه اقتصاد دانشبنیان و ارتقای امنیت شبکه بانکی و پرداخت کشور باشد.

وی با اشاره به حجم بالای تراکنش‌ها و خدمات بانکی در بستر سامانه‌های بانک مرکزی و شبکه بانکی، افزود: ایمن‌سازی این زیرساخت‌ها در برابر فناوری‌های نوظهور ضروری است. در صورت تأخیر در آماده‌سازی و توسعه ظرفیت‌های لازم، کشور ممکن است در آینده در برابر برخی تهدیدات سایبری مبتنی بر فناوری‌های کوانتومی آسیبپذیر شود.

با تأکید بر ضرورت عملیاتی شدن این همکاری گفت: پژوهش باید به محصول، خدمت و راهکار اجرایی منتهی شود. ایجاد مرکز توسعه فناوری پساکوانتومی می‌تواند پیوند مؤثری میان ظرفیت‌های پژوهشی و نیازهای اجرایی کشور برقرار کرده و امنیت تراکنش‌ها و سامانه‌های پرداخت را ارتقا دهد.

همتی خاطرنشان کرد: بانک مرکزی از این همکاری استقبال می‌کند و با پشتیبانی معاونت علمی، برای راه‌اندازی مرکز ملی توسعه فناوری پساکوانتومی و پیشبرد برنامه‌های مرتبط اقدام خواهد کرد.

تدوین نقشه راه مهاجرت به رمزنگاری پساکوانتومی

مسعود پشمچی، معاون نظام پرداخت و فناوری‌های نوین بانک مرکزی، نیز در این مراسم گفت: هدف تفاهمنامه، تدوین برنامه‌ای مشخص برای آمادگی و مهاجرت تدریجی زیرساخت‌های پولی و بانکی کشور به فناوری‌ها و استانداردهای رمزنگاری پساکوانتومی است.

وی ارزیابی مخاطرات کوانتومی در شبکه بانکی و پرداخت، شناسایی سامانه‌ها و دارایی‌های اطلاعاتی اولویتدار، تدوین نقشه راه مهاجرت، ایجاد محیط آزمون و آزمایشگاه مشترک و بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانشبنیان را از محورهای اصلی این همکاری برشمرد.

پشمچی همچنین بر ضرورت «چابکی رمزنگاری» و تقویت مدیریت کلیدها تأکید کرد و افزود: زیرساخت‌های بانکی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که با تغییر استانداردهای رمزنگاری، امکان بهروزرسانی الگوریتم‌ها و کلیدها بدون نیاز به بازطراحی گسترده سامانه‌ها فراهم باشد.

ایجاد بازار برای شرکت‌های دانشبنیان

همچنین حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به تهدید فناوری کوانتوم برای برخی روش‌های رمزنگاری فعلی گفت با افزایش توان پردازشی رایانه‌های کوانتومی، الگوریتم‌هایی که امروز از نظر امنیتی قابل اتکا هستند، ممکن است در آینده دیگر امنیت لازم را نداشته باشند. او تأکید کرد حرکت به سمت رمزنگاری پساکوانتومی باید پیش از فراگیر شدن توانایی‌های محاسباتی کوانتومی آغاز شود و مهاجرت از روش‌های متعارف به روش‌های مقاوم در برابر حملات کوانتومی به‌صورت تدریجی و مرحله‌بندی‌شده انجام خواهد شد.

افشین ایجاد بازار واقعی برای فناوری‌های کوانتومی، حمایت از شرکت‌های دانشبنیان، تربیت نیروی انسانی متخصص و ایجاد آزمایشگاه برای آزمون الگوریتم‌های پساکوانتومی را از محورهای این برنامه عنوان کرد. او گفت این زیرساخت در مرکز انفورماتیک بانک مرکزی ایجاد خواهد شد و شرکت‌های فعال می‌توانند محصولات خود را در آن آزمایش و ارزیابی کنند. به گفته افشین، داده‌های رمزگذاری‌شده امروز ممکن است در آینده ذخیره و با افزایش توان محاسباتی مورد حمله قرار گیرند؛ بنابراین آماده‌سازی شبکه بانکی باید پیش از رسیدن به آن مرحله انجام شود.